Home » Blog » Psychologie » Uit vrije wil of niet?

Uit vrije wil of niet?

door | 13 feb, 2022 | Psychologie

Mensen zeggen: je kunt denken, doen en laten wat je wilt. Maar is dat wel zo? Er zijn wetenschappers die beweren dat de vrije wil eigenlijk niet bestaat. Hoe zit dat?

De afgelopen vijftig jaar heeft het neurobiologisch onderzoek zich sterk ontwikkeld. Denk aan de komst van een aantal nieuwe technieken, zoals MRI-scans, waarmee hersenactiviteiten in beeld worden gebracht. Dit leidt tot waardevolle inzichten in de werking van ons brein. Daarmee heeft het brein een populaire plaats verworven in allerlei hypotheses over het menselijk functioneren. Hoe hangen gedachten en gevoelens samen met hersenactiviteiten? Of wat breder geformuleerd: hoe is de relatie tussen onze innerlijke ervaring (onze geest) en onze hersenen (materie)?

Een dominante theorie binnen de neurobiologie zegt daarover dat mentale processen het gevolg zijn van neurale processen en niet de oorzaak ervan. Dit materialistische standpunt wordt in het boek ‘Het spirituele brein’ treffend als volgt omschreven: ‘De geest bestaat als een regenboog boven een waterval. Hij is er wel maar kan nergens invloed op uitoefenen. … Hoewel de geest louter een product is van processen in de hersenen en in het lichaam, roept hij soms de illusie op dat hij deze processen beïnvloedt, net zoals een regenboog zou kunnen denken dat hij enige invloed uitoefent op de waterval.’

Deze zienswijze roept allerlei vragen op over de vrije wil. Want als bewustzijn niet meer is dan ruis veroorzaakt door biochemische processen in de hersenen, hoe kan een mens dan een wilsbesluit nemen? Dat wilskracht bestaat is duidelijk zichtbaar aan het placebo-effect. Want als iemand overtuigt is van de genezende werking van een pilletje, ook al heeft dat pilletje geen enkel neurobiologisch effect, dan gebeurt dat toch.

De materialistische neurowetenschap heeft het moeilijk met het placebo-effect, vrije wil en bewustzijn. Vanuit deze visie zijn deze aspecten van de werkelijkheid – naar mijn idee – niet te verklaren. Als therapeut heb ik diep respect voor de kracht van de menselijke geest, zowel ten gunste als ten nadele van het menselijk geluk. De geest kan niet zonder de hersenen en het lichaam, maar is daar niet een bijproduct van. In dit aardse leven hebben geest en materie elkaar nodig. Net zoals een rivier ontstaat in een samenspel van water en aarde. Het water stroomt en vormt zo haar bedding, terwijl de rivierbedding op haar beurt het water richting geeft. Zo ontwikkelt zich een rivier met haar eigen specifieke karakter, meanderend door het landschap. Zo is ook de mens een eenheid van geest en materie, die zich vanuit zijn eigenheid in de samenleving beweegt. En de regenboog? Daar is een derde kracht voor nodig: het licht.

Berichten over verandering van binnenuit

Het leven is een ontdekkingsreis naar wie je werkelijk bent – en wilt zijn. Dat is een proces van binnenuit en dat ervaar ik zowel bij mijn cliënten als bij mijzelf. Wil je meer weten? Lees dan eens mijn blogs.

Onderwerpen berichten

Gerelateerde artikelen

Angst, de rem op onze goede voornemens

Angst, de rem op onze goede voornemens

We kennen angst in veel gedaantes: angst om te falen, angst voor ruzies, voor ziektes, spinnen, andere mensen, water, liften, nieuw baan. En altijd is zijn boodschap: ‘pas op, je loopt gevaar’. Angst wil ons behoeden en beschermen tegen iets wat ons dreigt te beschadigen. Angst is dus een nuttige emotie en dwingt ons om te vluchten, te vechten of te verstijven.

lees verder
Voorbij het ik naar je zelf

Voorbij het ik naar je zelf

De mens is zich bewust van zichzelf. ‘Ik denk, dus ik ben’ en dat onderscheidt de mens van de meeste andere diersoorten. Bewustzijn is ons grootste goed. Maar waar zit dat bewustzijn nu eigenlijk in je lijf?

lees verder
De ‘Big Five’

De ‘Big Five’

Heb je wel eens gehoord van de ‘Big Five’? Nee, niet de vijf grootste zoogdieren in Zuidelijk Afrika maar de Big Five persoonlijkheidstest. Deze test onderzoekt jouw persoonlijkheid op basis van vijf dimensies.

lees verder

0 Reacties

Verzend een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Tweet
Share
Share
Pin