Home » Blog » Psychologie » Uit vrije wil of niet?

Uit vrije wil of niet?

door | 13 feb, 2022 | Psychologie

Mensen zeggen: je kunt denken, doen en laten wat je wilt. Maar is dat wel zo? Er zijn wetenschappers die beweren dat de vrije wil eigenlijk niet bestaat. Hoe zit dat?

De afgelopen vijftig jaar heeft het neurobiologisch onderzoek zich sterk ontwikkeld. Denk aan de komst van een aantal nieuwe technieken, zoals MRI-scans, waarmee hersenactiviteiten in beeld worden gebracht. Dit leidt tot waardevolle inzichten in de werking van ons brein. Daarmee heeft het brein een populaire plaats verworven in allerlei hypotheses over het menselijk functioneren. Hoe hangen gedachten en gevoelens samen met hersenactiviteiten? Of wat breder geformuleerd: hoe is de relatie tussen onze innerlijke ervaring (onze geest) en onze hersenen (materie)?

Een dominante theorie binnen de neurobiologie zegt daarover dat mentale processen het gevolg zijn van neurale processen en niet de oorzaak ervan. Dit materialistische standpunt wordt in het boek ‘Het spirituele brein’ treffend als volgt omschreven: ‘De geest bestaat als een regenboog boven een waterval. Hij is er wel maar kan nergens invloed op uitoefenen. … Hoewel de geest louter een product is van processen in de hersenen en in het lichaam, roept hij soms de illusie op dat hij deze processen beïnvloedt, net zoals een regenboog zou kunnen denken dat hij enige invloed uitoefent op de waterval.’

Deze zienswijze roept allerlei vragen op over de vrije wil. Want als bewustzijn niet meer is dan ruis veroorzaakt door biochemische processen in de hersenen, hoe kan een mens dan een wilsbesluit nemen? Dat wilskracht bestaat is duidelijk zichtbaar aan het placebo-effect. Want als iemand overtuigt is van de genezende werking van een pilletje, ook al heeft dat pilletje geen enkel neurobiologisch effect, dan gebeurt dat toch.

De materialistische neurowetenschap heeft het moeilijk met het placebo-effect, vrije wil en bewustzijn. Vanuit deze visie zijn deze aspecten van de werkelijkheid – naar mijn idee – niet te verklaren. Als therapeut heb ik diep respect voor de kracht van de menselijke geest, zowel ten gunste als ten nadele van het menselijk geluk. De geest kan niet zonder de hersenen en het lichaam, maar is daar niet een bijproduct van. In dit aardse leven hebben geest en materie elkaar nodig. Net zoals een rivier ontstaat in een samenspel van water en aarde. Het water stroomt en vormt zo haar bedding, terwijl de rivierbedding op haar beurt het water richting geeft. Zo ontwikkelt zich een rivier met haar eigen specifieke karakter, meanderend door het landschap. Zo is ook de mens een eenheid van geest en materie, die zich vanuit zijn eigenheid in de samenleving beweegt. En de regenboog? Daar is een derde kracht voor nodig: het licht.

Berichten over verandering van binnenuit

Het leven is een ontdekkingsreis naar wie je werkelijk bent – en wilt zijn. Dat is een proces van binnenuit en dat ervaar ik zowel bij mijn cliënten als bij mijzelf. Wil je meer weten? Lees dan eens mijn blogs.

Onderwerpen berichten

Gerelateerde artikelen

Emoties kleuren ons leven

Emoties kleuren ons leven

Zonder emoties zou er bij ons van binnen een groot gat gapen tussen ons denken enerzijds en onze instincten anderzijds. Ons gedrag zou heen en weer slingeren tussen wat ons brein ons aan gedachten influistert en wat we puur lichamelijk voelen, zoals rillen van de kou en rammelen van de honger. Ons sociaal leven zou er zwartwit uitzien, ontdaan van de gevoelens waarmee we ons gedrag inkleuren. Dus gelukkig kunnen we voelen en emoties ervaren. Maar wat zijn emoties nu precies?

Lees meer
De donkere dagen in onszelf

De donkere dagen in onszelf

De dagen worden korter, ’s ochtends staan we met donker op en in de middag doen we binnen de lampen al weer aan. In deze tijd verlangen we naar licht en warmte. Het Kerstfeest en Oud & Nieuw staan daar symbool voor. Met kaarsjes, kerststerren en vuurwerk willen we de donkere dagen de rug toekeren en het licht omarmen. Want licht doet leven.

Lees meer
De ‘Big Five’

De ‘Big Five’

Heb je wel eens gehoord van de ‘Big Five’? Nee, niet de vijf grootste zoogdieren in Zuidelijk Afrika maar de Big Five persoonlijkheidstest. Deze test onderzoekt jouw persoonlijkheid op basis van vijf dimensies.

Lees meer

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tweet
Share
Share
Pin